xx Kastelen, Residentie's, Bezittingen, Huizen en Verblijven x

Paleis Noordeinde

Paleis Noordeinde is altijd het woonhuis geweest van de op dat moment regerende stadhouder of Vorst. De eerste bewoonster was Louise de Coligny, de laatste echtgenote van Willem de Zwijger. In de 17e eeuw lieten Frederik Hendrik en Amalia van Solms in het Haagse Bos Paleis Huis ten Bosch bouwen. Beide paleizen zijn tot aan het begin van de Franse overheersing gebruikt, maar vanaf de Franse overheersing tot aan de Tweede Wereldoorlog werd alleen Paleis Noordeinde bewoond. Tijdens de Tweede Wereldoorlog woonde koningin Wilhelmina in Engeland en werd het Paleis licht beschadigd. Wilhelmina heeft bij terugkomst in diverse villa's aan de Nieuwe Parklaan gewoond en ook Koningin Juliana heeft nooit van Paleis Noordeinde gebruik gemaakt.Tot 1977 was Paleis Noordeinde het onderkomen voor het Institute of Social Studies, maar na een grootscheepse restauratie nam in 1984 Koningin Beatrix het Paleis als haar werkpaleis in gebruik. Links van Paleis Noordeinde, op nummer 66, staat het huis waar Kroonprins Willem-Alexander heeft gewoond.

Voorzijde Paleis Noordeinde

Entreegang Paleis

Achterkant Paleis Noordeinde
Het voorplein ligt aan het Noordeinde, de straat waarnaar het Paleis is vernoemd. Aan de straatzijde is het plein afgesloten met een hek, dat tijdens de restauratie van het Paleis in de jaren ’70 van de 20e eeuw is gemaakt. Als voorbeeld diende het hek dat Koning-Stadhouder Willem III hier in 1689 liet plaatsen. Het hek wordt bekroond met het koninklijk wapen. Het hek wordt alleen geopend bij officiële gelegenheden, zoals bij ontvangsten, Prinsjesdag en de overhandiging van geloofsbrieven door nieuw aangetreden ambassadeurs.

De prachtige Vestibule

Entree Vestibule
De vestibule aan de voorzijde is ontstaan uit het oorspronkelijke voorhuis van het in 1530 gebouwde huis. In deze ruimte bevindt zich de Koningstrap. De trap leidt naar de ontvangruimten op de eerste etage. De wandtafel in de vestibule is afkomstig uit het bezit van Koning Willem II en Koningin Anna Paulowna. De voor- en middenvestibule worden gescheiden door tussendeuren. De zeer kunstig ingelegde vloeren bestaan uit marmer afkomstig uit Italie. De plafonds zijn uitgevoerd in kunstig stucwerk, waarbij het duidelijk wordt dat er een vakman aan het werk is geweest. Dat komt des te meer tot uitdrukking boven de deuren.

Achter Vestibule

De achtervestibule is te bereiken via het achterplein. In de hal staan bustes van stadhouders. De trap leidt, evenals de Koningstrap, naar de ontvangruimtes op de eerste etage. Net zoals naast de ingang aan de voorzijde van het Paleis, heeft ook de achterzijde naast de vestibule een ontvangstkamer. De wanden van deze kamer zijn bespannen met rode zijdedamast. In de vitrines staat porselein uitgestald. Aan de wanden hangen twee schilderijen, die belangrijke gebeurtenissen uit het leven van Koningin Wilhelmina weergeven.

Ontvangstkamer achterzijde
met prachtig porselein

Ontvangstkamer in de kleur rood
vloerbedekking dito

Ontvangstkamer met fraai gestileerd
muren en plafond

Ontvangstkamer met prachtige schouw en fraai servies

In deze ontvangstkamer is tijdens de laatste restauratie de schouw naar ontwerp van Pieter Post in 17e-eeuwse stijl gereconstrueerd.Aan de wanden hangen twee portretten van vroegere bewoners van het Paleis. In de vitrinekastenstaan voorbeelden van Nederlandse kunstnijverheid uit de 17e en 18e eeuw. Tegen de wand staat een Vlaams kunstkabinet. De ontvangstkamer kijkt uit op het voorplein. De ruimte die aan de achterzijde van het werkpaleis is gelegen, is bewust gehouden in de kleuren rood en wit. Deze ruimte bezit een meer dan fraaie collectie van allerlei geschenken die in de loop van de tientallen jaren door, Keizers, Vorstinnen, Vorsten, Koningen en ambassadeurs van vele landen werden geschonken aan de Koning, de Vorstin en leden van het Huis van Oranje-Nassau als blijk van waardering en respect.

Vestibule voorzijde paleis met
fraaie bos droogbloemen

Vestibule voorzijde met prachtig
ingelegde natuurstenen vloer

De Indische zaal. Dit vertrek, ontworpen door ir. L.J.C. van Esch, is aangeboden door de ingezetenen van voormalig Nederlands-Indië; aan Koningin Wilhelmina en Prins Hendrik ter gelegenheid van hun huwelijk in 1901. De zaal is ingericht als voorzaal van een Indisch paleis, met diverse kunstuitingen uit Nederlands-Indië;. Veertig houtsnijders hebben aan deze zaal gewerkt. Het is een van de kunstigste en mooiste kamer in dit Paleis.

Indische Zaal met fraai houtwerk

Indische Zaal, schitterend vakwerk
De wanden en het plafond zijn betimmerd met djatihout waarbij boven de ramen en de deuren 'banaspati's'; zijn aangebracht, die met hun ogen de bezoekers in de gaten houden. Langs de wanden staan godenbeelden uit de bloeitijd van de Hindoe-overheersing op Java. In de vitrines staan huwelijksgeschenken uitgestald, veelal uitgevoerd in goud en bezet met edelstenen. Ook staat een portretbuste van Koningin Wilhelmina in de Indische Zaal.

Indische Zaal met prachtig vloerkleed en kroonluchter

Indische Zaal met Gouden geschenken

De Gouden en andere geschenken zijn gegeven door Keizers, Koningen, Prinsen, Prinsessen en andere hoogwaardigheidsbekleders. Dit is een permanente tentoonstelling en de stukken behoren thans aan het Koninklijk Huisarchief dat zorg draagt voor het onderhoud en het schoonmaken. De vele verzamelingen van de Oranje-Nassau's zijn in schoonheid en vakmanschap al niet te evenaren, laat staan in geld uit te drukken. Als men eens de moeite zou nemen het bedrag dat zich bevindt in de verschillende Stichtingen die beheerd worden door leden van onze Koninklijke familie openbaar te maken dan kan men anders tegen de rijkdom der Oranje's aankijken en lijkt elke schatting al waarschijnlijk aan de lage kant.

Linker achterzijde Paleis

Begane grond

Rechter achterzijde Paleis
Via het achterplein heeft men toegang tot de achterzijde van het Paleis. Deze ingang wordt gebruikt bij ontvangsten. De Prinsessetuin, die zich bevindt achter het hek, dateert uit de 17e eeuw en is in het begin van de 19e eeuw gericht in een Engelse landschapsstijl. De tuin is sinds april 1953 ten dele open voor publiek. Er staan prachtige Seringen in, Roodbladige beuken, eiken en fraaie sparren. Schitterende rododendrons markeren de paden en het geurige parfum der bloemen streelt de neus van de bezoeker. Ook dat is Oranje ten voeten uit.

De Prinsessetuin

Koninklijk Huis Archief
in de tuin

Muur Prinsessetuin
Het Koninklijk Huis Archief is een privé-organisatie die door Koningin Emma werd opgericht. Het doel van dit bedrijf is de Koninklijke Verzamelingen onder gebracht in diverse Stichtingen die veelal worden beheerd door of de Prins van Oranje of de Koningin, te beren. Ook worden beheerd de nalatenschappen qua boeken en andere geschreven materiaal, afkomstig van bijna alle leden van de geslachten Van Oranje en Nassau, alsmede die van Oranje-Nassau.

Prinsjesdag, werkdag

Zoals reeds werd vermeld, is Noordeinde het werkpaleis van de Vorstin der Nederlanden. Praktisch alle officiele en ook zakelijke ontvangsten gebeuren hier. Ook als er een regering demissionair is, wordt deze plek gebruikt voor het inwinnen van raad bij de raadslieden van de Koningin. Dat de heren Ministers het niet altijd met elkaar eens zijn, mag blijken uit het feit dat er weer een regeringscrisis is geweest. Het is dan de taak van de Majesteit om een informateur aan te wijzen die de gemoederen kan bedaren of de mogelijkheid voor een andere regering's samenstelling - qua politieke partijen - onderzoekt en verslag doet.