In de vorige verhalen over Koninklijke en Vorstelijke Landgoederen, Kastelen, Residentie's, Huizen en Verblijven, hebben wij u zo ongeveer uit de doeken gedaan wat daaronder verstaan kan worden. Het verhaal is bij lange na niet compleet en zal dat wel niet worden. De veranderingen blijven immers doorgaan en de aanpassingen gaan zo vlug, dat onze pen er bijna de brui aan geeft. Ondanks dat, gaan we vrolijk door met datgene te beschrijven waar we wel de hand op konden leggen. We hopen daarbij dat het u veel leesplezier geeft.

Ook in ons land hebben wij een aantal Kastelen, Paleizen, Residentie's en andere stulpje's zoals Draekenstein in de Lage Vuursche dat overigens privé-bezit van de Koningin is. De boerderij even voorbij Mildam bij Heerenveen is minstens zo aardig. Het vakantiehuis in Tavernelle Val di Pesa (Italië) is in eigendom bij haar zoons. Was voorheen van Beatrix en Claus! Zij verkreeg het in 1975 van de wijn familie Vicini en had voor het eerst er vakantie in 1976. We voeren u mee op onze reis langs de eigendommen van en de Koninklijke Familie en de verblijven waar zij gebruik van mogen maken. U bent zover? Koffers al gepakt? Prachtig dan gaan wij op reis.

Het is meteen raak. We gaan naar Italië. Specifiek naar Tavernelle Val di Pesa. Het is een prachtig dorp, dat helaas naast een verrekte snelweg ligt. Het voordeel daarvan is dat je weer evenzo snel kunt verdwijnen richting Nederland. Het nadeel is dat je wordt meegevoerd op de golven van het geluid van het langsrazende verkeer. Een ieder die in Italië is geweest, kan daarover meespreken. Een ding is zeker, de Italianen hebben talent om alles wat op twee of vier wielen kan rijden op de 'juiste manier' voort te bewegen. Och, en doe nu niet zo moeilijk over een snelheidslimiet! Dat is voor die Nederlanders bedoeld. Zeker niet voor de Italianen. Het woord NL werd in de tijd van de gulden daar nog vertaald als Niente Lire (geen poen, niks te makken of ons bin zunig (Zeeuws).

Tavernelle Val di Pesa bouwt aan zijn toekomst

De omgeving van Tavernelle Val di Pesa (Toscane)

Huis buurman Beatrix

Plezier in Tavernelle Val di Pesa

Villa Rocco dei Draconi, binnenplaats

Vanuit het prachtige Tavernelle Val di Pesa gelegen in de heuvels van het evenzo mooie Toscaanse landschap, gaan we terug naar ons soms oersaaie landje aan de de Noordzee. En wel Lage Vuursche vlakbij de Hollandsche Rading in de provincie Utrecht. Daar staat het Kasteeltje Drakenstein, prive-eigendom van Koningin Beatrix. De naam is niet geheel en al duidelijk, omdat de namen Drakensteyn, Drakenstein en Drakensteijn ook veelvuldig worden gebruikt. Wij houden het simpel op Drakenstein. Het gebouw werd in 1959 eigendom van kroonprinses Beatrix en in 1963 - na een grondige verbouwing om aan haar wensen tegemoed te komen - trok zij daarin. Later kwam daar Jonkheer Claus von Amsberg bij, alsmede hun kinderen.

Het gebouw ontstond in 1350 als Hofstede Drakensteyn. In dat jaar werd het voor het eerst geschiedkundig beschreven. Werner van Drakenborg was de grondlegger van de Hofstede en haar naam. Voorheen was het een Heerlijkheid en een leen van het Kappittel van St. Jan te Utrecht. Van Drakenborg verkreeg de eeuwige erfpacht over de landerijen. Daar de naam eindigt op 'stein' weten we dat het waarschijnlijk ging om een gebouw van steen. In latere jaren werd de Hofstede gesloopt en daarvoor in de plaats kwam een Kasteeltje. Reeds in 1619 had Drakensteyn een specifieke bouw gekregen. Op de bijgaande foto ziet men het L-vormige gebouw staan.

Het dorpje Lage Vuursche waarbij het prive-eigendom van de Koningin ligt, staat bekend om zijn zeer bosrijk gebied. Vele oudheden zijn hier ook aan te treffen. Men moet dan denken aan zeer oude grafheuvels van voor onze jaartelling en leefgebieden van onze verre voorvaderen. Het gehucht ontstond rond de 17e eeuw. Met een paar huizen was het bij lange na nog geen dorp te noemen. Maar allengs kwamen er meer mensen die wel wat zagen in dit vlekje op de Nederlandse kaart. Er ontstonden boerderijen en deze trokken weer arbeidkrachten aan. Het resultaat was meer mensen en meer huizen. Het economische gewin vond ook hier een basis. Dat dit de juiste mensen aantrok mag duidelijk zijn.

Drakenstein
rond 1750

Rond de 14e eeuw verkreeg Frederik van Drakenborg, zoon van Werner, toestemming van de stad Utrecht om Drakensteyn te mogen bewonen. Hem werd toegezegd, dat hij daarbij zijn burgerrechten niet zou verliezen omdat Frederik buiten de stad ging wonen. Het is wat men noemt leuk politiek gewauwel, daar hij Schepen en Burgemeester was van de Stad Utrecht. De burgervader was getrouwd met Cornelia Taets van Oudaen en zij kregen twee kinderen Johan en Johannes.

Frederik overleed in 1456 en zijn zoon Johan nam het kasteeltje over. Na zijn dood was de eer om eigenaar te zijn van een echt kasteeltje overgegaan op zijn broer Johannes van Drakenborg. Echter Johannes had financiële problemen en daardoor moest hij Drakensteyn tijdelijk afstaan aan de eigenaar; het Domkapittel van Utrecht. Ondanks die tegenslag werd hij weer in 1485 beleend met de landerijen en het gebouw.

Het huidige Drakenstein met
ruine Hofstede

In het begin van 16e eeuw kwam het huis - door testament - in het bezit van de familie Van Zuylen van der Haar. Er werd niet veel meegedaan en korte tijd later weer verkocht. Een van de volgende kopers was Gerard van Reede. Hij liet rond 1640 zijn oog vallen op Drakenstein - nog Drakesteyn geheten - en kocht het. Gerard was kennelijk een voortvarend mens. Hij sloopte de gehel bebouwing en zette daarvoor in de plaats een Drakensteyn gebaseerd op een Hollands-Klassieke stijl met de markante achthoek die we nu kennen. Het geheel bestond uit 3 verdiepingen met een omgaand zadeldak. Het huis was driebeukig met in het midden 2 en aan de beide zijden 3 vertrekken.

In 1643 werd het geheel voltooid. Tot 1780 had het gebouw een voorgevel gesteund door grote Ionische zuilen. daarna werd het aangepast, de zuilen verdwenen en de kozijnen werden vernieuwd .In 1807 kocht de Utrechtse Burgervader Mr. Paulus Wilhelmus Bosch het landgoed. Door de verwerving van dit goed, liet hij zich - in het vervolg - Bosch van Drakenstein noemen. Deze familie ging beter om met haar eigendommen dan de meesten dat, in die tijd, deden. Het werd goed onderhouden en in 1959 kocht de toenmalige Kroonprinses Beatrix het Kasteeltje.

Na een omvangrijke restauratie in de 60er jaren - waarbij aan het licht kwam dat delen van het gebouw stamden uit de 16e eeuw, wat feitelijk dus betekende dat de toenmalige eigenaar Gerard van Reede een nieuw huis had neergezet- betrok zij in 1963 het pand. omgeving (Baarn) naar school.

Draekensteijn
in Madurodam

Beatrix bleef ook na haar huwelijk met Jonkheer Claus von Amsberg op Drakenstein wonen. Haar 3 zoons brachten daar ook hun jeugd door en gingen in de Op het moment dat de Kroonprinses haar moeder Juliana opvolgde als Koningin der Nederlanden, verhuisde het gezin - zeer tegen de wens van Claus in - naar 's Gravenhage. Drakenstein werd een koninklijk buitenverblijf van majestueuze schoonheid.

Helaas, kunnen wij daarvan niet meegenieten, daar het terrein en het gebouw niet voor bezichtiging worden opgesteld. Het is niet onwaarschijnlijk, mede bezien in het licht van de thans plaats vindende bouw- en verbouw activiteiten, dat de huidige eigenaresse Koningin Beatrix der Nederlanden bij haar abdicatie (aftreden) daar zal gaan wonen. Het ontsierende gebouw van de Koninklijke Mareschaussee lijkt een voorbode.

Bovenstaande is nog niet alles. Er is nog veel meer. De Koninklijke familie beschikt over nog meer bezittingen. Sommige daarvan worden bewust uit de publiciteit gehouden. Het Huis van Oranje-Nassau hecht veel waarde aan privacy. Helaas is het respecteren en het waarborgen van die privacy niet altijd even gemakkelijk. Veel mensen willen nu eigenlijk weleens het naadje van de kous weten. Talloze vragen komen op ons af. Hoe rijk is het geslacht Oranje-Nassau? Hoeveel geld hebben ze en wie heeft welke bezittingen en waar? Tja, wij weten ook niet alles maar proberen wel een tip van die - naar onze bescheiden mening - onnodige sluier op te lichten.

Op het terrein van het huidige Huize de Paauw, (Wassenaarse Gemeentehuis) liet ene Mr. Cornelis Arentz van der Dussen in het jaar 1556 een buitenhuis bouwen dat hij Te Pau noemde. In die tijd was de oppervlakte van het gebied slechts 9 hectare groot. Gedurende een aantal jaren kocht hij regelmatig grond erbij totdat het - kennelijk in zijn ogen - genoeg was. Het terrein had toen een grootte van 50 hectare, zodat het gebied van landgoed formaat was.Cornelis overleed en in 1581 erfde

De Raephorst
(Gravure)

De Paauw
(voorheen Te Pau)

zijn dochter Catharina - inmiddels getrouwd met Pieter van der Goes - het huis. In de jaren daarna verwisselde het landgoed verschillende malen van eigenaar waaronder Adamus van Halfwassenaar, Heer van de Stad aan 't haringvliet.

Zijn nazaten boden het te koop aan en in 1747 kocht Adriaan Pieter Twent het geheel. Het eerste wat Twent deed, was het huis slopen en daarvoor in de plaats bouwde hij een klassiek landhuis.

Twent was overigens directeur Waterstaat onder Koning Lodewijk Napoleon der Nederlanden. Na de dood van Twent verkochten zijn erfgenamen het landgoed Te Pau samen met de eigendommen landgoed De Raephorst en het landgoed Ter Horst in 1838 aan Prins Frederik.rederik was de tweede zoon van Koning Willem I. Daarmee ontstond het landgoed De Horsten bij Wassenaar. Het huis Te Pau noemde hij voortaan De Paauw en woonde er met zijn gezin. Zijn dochter Marie erfde dit in 1881 en na haar verscheiden in 1910 werd het verkocht. In 1925 kocht de gemeente Wassenaar dit gebied en gebruikte het aanwezige landhuis als raadhuis. Het landgoed De Horsten omvatte in de Prins Frederik periode, de gebieden Raephorst, Eikenhorst en Ter Horst en maakte deel uit van een nog groter geheel dat door Frederik - in de loop van de jaren - allemaal was aangekocht.

De oppervlakte was ruim 500 hectare groot. De Prins zette zijn territorium af met palen waarop stond 'Eigen Jagt was van Z.K.H. Prins Frederik'. Overigens staan die palen er nog en herinneren aldus aan vergane glorie van het Geslacht Oranje-Nassau. In 1903 kocht de toenmalige Koningin Wilhelmina het gebied en een aantal jaren later erfde haar dochter - inmiddels Koningin Juliana - het Landgoed De Horsten. Bij het overlijden van Juliana verkreeg Koningin Beatrix het in eigendom. Haar zus, Prinses Margriet, werd het eeuwigdurend recht van erfpacht en opstal van de op het Landgoed aanwezige boerderijen Raaphorst en het pand Horstlaan 14 toegekend.

Van de oorspronkelijke bebouwingen is slechts het rentmeestershuis en een klein jachtslot overgebleven. Het oorspronkelijke kasteel De Raephorst en het kasteel Ter Horst zijn verdwenen en maken daardoor deel uit van de historie van dit gebied.

n opdracht van de jongste dochter van Koningin Juliana, Prinses Christina,werd op het Landgoed een prachtige villa gebouwd als woon- en verblijfplaats voor haar en haar man Jorge Guillermo.

Na de echtscheiding stond het huis leeg tot 2003. Prins Willem-Alexander en Prinses Maxima lieten hun oog vallen op dit niet-bewoonde huis. Vooral daar in te trekken liet het echtpaar eerst een meer dan forse verbouwing en aanpassing van diverse kamers uitvoeren. Daarbij bracht men de oorspronkelijke verf op het hout weer aan.

Het huidige Eikenhorst met de
Kroonprinselijke vlag in top

Voorts werden er nieuwe veilihgeids- voorzieningen aangelegd en als klap op de vuurpijl maakte Burgemeester en Wethouders van de gemeente Wassenaar het zo bont, dat er een zone kwam om het gebied waarbinnen niet mocht worden gefotografeerd.

Een en ander ter bescherming van de Privacy van het Koninklijk paar en hun kinderen. Men had al bordjes in de bomen gehangen dat een plaatje nemen streng verboden was en dat dit werd 'beloond' met maximaal 3 maanden gevangenisstraf en/of een forse geldboete.

Gelukkig stak de Rechter daar een stokje voor en keerde het inzicht in de juiste politieke verhoudingen van B en W van Wassenaar weer terug op het normale vlak. Over politiek gekakel gesproken! Juist ja!!!

Het park is al 165 jaar privé-bezit van het Geslacht van Oranje-Nassau. Het gebouw dat ooit door de man van Prinses Christina samen met de architect Ir. J.B. Baron van Asbeck tot stand is gebracht, lijkt uiterlijk wel hetzelfde maar binnen werd de zaak grondig verbouwd. Na ook de restauratie van Het Loo, kon deze architect bogen op een prestatie van formaat. Het pand, waar het goed wonen en vertoeven is, gaat op in het omringende landschap. Althans, dat vinden ook de Oranje's.

De tuin van De Horsten is aangelegd door de Duitse landschapsarchitect Eduard Petzold, die geboren werd te Koningswalde op 14-01-1915 en stierf te Blasowitz (Dresden) op 10-08-1891. Carl Eduard Adolph Petzold startte in 1831 als leerling in dienst van Prins Hermann von Puckler-Muskau. Deze Duitse Prins was schrijver, reiziger en zijn eigen tuinarchitect. Hij had een prachtig grondgebied waarop het bekende Muskau Park was aangelegd en daarover had Jacob Heinrich Render weer de dagelijkse leiding. Dat park was gemaakt in de toen zo geliefde Engelse landschapsstijl en had een omvang van 545 hectare aan de grens van Polen met Duitsland. Carl leerde van Render het vak.

Rond het jaar 1840 verkreeg de tuinarchitect Jan David Zocher de vererende opdracht van de Prins der Nederlanden om in De Raephorst een park aan te leggen in Engelse landschapsstijl. Daarna was het de beurt aan Petzold om de samenhang tussen de verschillende landgoederen te versterken middels wegen en zichtassen (doorkijk). Op die manier bracht men ook een doorkijk aan van het huidige Wassenaarse Raadhuis De Paauw naar De Raephorst.

Eduard Petzold
(14-01-1815 -
10-08-1891)

In 1846 kocht Willem Frederik, Prins der Nederlanden en Prins van Oranje Nassau, het Slot en bijbehorend park waar Petzold werkzaam was. De Prins merkte, bij het dwalen door het prachtig aangelegde park al spoedig op dat dit kwalitatief goed werk was. De man verantwoordelijk hiervoor was Eduard Petzold en hij werd in 1852 aangesteld als parkhoofd.

Eduard bleef deze baan vervullen tot 1872 en onder zijn bezielende leiding groeide dat park uit tot een oppervlakte van enige honderden hectaren landschap in Engelse stijl. Ondertussen werd de tuinarchitect naar ons land gehaald, waar Prins Frederik hem aan het werk zette op het Landgoed De Horsten.

Zijn Koninklijke Hoogheid had de wens uitgesproken, dat de tuinen van het landgoed, moesten worden aangepast aan de nieuwste inzichten op het gebied van moderne landschapsstijl. Dat was de basis voor hetgeen Petzold in de jaren erna verrichtte aan tuin aan- passingen. Eduard heeft als landschapsarchitect daarna 174 parken entuinen gerealiseerd in Duitsland, Oostenrijk, Hongarije, Nederland, Polen, Bulgarije en Turkije.

Park Muskau
aan de
rivier de Neisse

Petzold werd betrokken bij de inrichting van De Horsten in opdracht van Prins Frederik. Bovendien maakte hij voor Rodolphe Frederic van Heeckeren van Wassenaer groot- schalige plannen voor het park en de omgeving van het kasteel Twickel bij Delden.

Zijn beroemdste ontwerpen staan hieronder vermeld:

* Landgoed De Horsten, Wassenaar, * Landgoed De Paauw, Wassenaar, * Landgoed De Raephorst, * Landgoed Eikenhorst, (allen in 1854).
* Zypendaal Arnhem 1863, * Huis Rhederoord, De Steeg 1868, * Bingerden, Angerlo 1869, * Hof te Dieren, Dieren 1870, * Gulden Bodem Arnhem 1872, * Wielbergen Angerlo 1872, * Buitenplaats Oud-Wassenaar Wassenaar 1877, * Kasteel Middachten, De Steeg 1878, Landgoed Elswout Overveen 1882 (niet uitgevoerd), * Landgoed Duinlust Overveen 1882, * Kasteel Twickel Delden 1885-1891 en tenslotte Cingendael te Wassenaar 1888 (Park werd uitgevoerd door Springer en het Rosarium werd destijds niet gerealiseerd).De bekende Seringenberg was al in de jaren 1791-1792 aangelegd en beplant met paarse seringen.

Het Landgoed De Horsten is voor een deel vrij toegankelijk voor het publiek dat kan genieten van wat het Geslacht van Oranje-Nassau aan ons heeft nagelaten. Het is nog een van de zeer weinige Koninklijke landgoederen.

Ook de Kroonprins Willem-Alexander, Prinses Maxima en hun kinderen voelen zich hier wonderwel thuis. De thans door de media gerespecteerde en zozeer gewenste vrijheid draagt haar steentje daaraan wel bij.

Thee paviljoen

Achterkant theepaviljoen

Misschien een leerproces voor de Oranje´s, de nieuwsgierige mensen, de media en een ieder die hier bij betrokken is. Wie weet, eens mens is nooit te oud om te leren.
Het Landgoed De Horsten blijft voor elke rasechte natuurliefhebber een 'must' om te bezoeken. Dat ervoor betaald dient te worden, neemt men voor lief. Thans omvat het 400 hectare natuurgebied waarin vele zeldzame soorten vogels broeden en ronddolen.

Het landgoed is ontstaan uit drie aankopen van Prins Frederik, te weten Raephorst, Eikenhorst en Ter Horst. De Horsten was toentertijd onderdeel van een (nog) groter geheel, want de prins had nog meer aankopen gedaan, inclusief Landgoed de Paauw aan de overzijde van de rijksstraatweg, waar hij ging wonen. Het geheel werd omringd met hoekpalen met de tekst "Eigen Jagt van Z.K.H. Prins Frederik". In 1791-1792 was de Seringenberg al aangelegd en beplant met paarse seringen. Omstreeks 1840 kreeg tuinarchitect Jan David Zocher van prins Frederik opdracht om in de Raephorst een park in Engelse landschapsstijl aan te leggen. Omstreeks 1865 kreeg de Duitse landschapsarchitect Eduard Petzold opdracht om de samenhang tussen de verschillende landgoederen te versterken middels wegen en zichtassen. Zo kwam er ook een zichtas van het huidige raadhuis de Paauw naar de Raephorst.

Rodondendrons met een diepe felle kleur

Het toegangsbord van het Landgoed

Fraaie Seringen op de berg

Na de dood van Prins Frederik werd Landgoed de Horsten geërfd door diens dochter Prinses Marie. Door aankoop in 1903 werd het landgoed eigendom van Koningin Wilhelmina en ging het vervolgens via Koningin Juliana naar de huidige eigenaresse, Koningin Beatrix. Hierbij moet gezegd worden dat haar zus, Prinses Margriet, het eeuwig durend recht van erfpacht en opstal heeft gekregen van de boerderijen Raaphorst en Horstlaan 14. Van de oorspronkelijke bebouwingen zijn het rentmeestershuis en een klein jachtslot overgebleven. Het oorspronkelijke kasteel De Raephorst en kasteel Ter Horst zijn verdwenen.

In de Horsten zijn een vijftal wandelingen uitgezet die met gekleurde paaltjes zijn aangegeven. Twee ervan bestrijken het noordelijke gedeelte en starten vanuit de ingang aan de Papeweg terwijl twee wandelingen bij ingang Horstlaan beginnen en het zuidelijke gedeelte van het landgoed beslaan. Eén wandeling kan gestart worden vanaf beide ingangen en beslaat zowel het noordelijke als het zuidelijke gebied. In het aangrenzende landgoed Duivenvoorde zijn geen wandelingen uitgezet maar er kan wel prima gewandeld worden. Aan de zuidzijde van het landgoed heeft Staatsbosbeheer in de Veenzijdse polder voor de liefhebbers een kort laarzenpad uitgezet.

Vergezicht Landgoed de Horsten

Begin Rode Wandelroute

Voormalige boerderij kasteel Raephorst

Het landgoed De Horsten is opengesteld voor het publiek. Het heeft voor het publiek twee ingangen. Een ingang ligt in Voorschoten achter het kasteelterrein van het kasteel Duivenvoorde. De ingang die wat gemakkelijker bereikbaar is, ligt aan de Papeweg in Wassenaar. Dit is de weg die van het centrum van Wassenaar, vanaf de rijksstraatweg, in de richting Voorschoten loopt. Circa honderd meter van dit kruispunt verwijderd, ligt de ingang tot De Horsten, alwaar een ruime parkeerplaats aanwezig is. Voor de toegang tot het landgoed dient een geringe vergoeding te worden betaald; kaartjes kunnen via de kassa of via een automaat verkregen worden.

Prins Floris met zijn gezin en Prinses Margarita en haar gezin gaan in het jaar 2011 op het Landgoed de Horsten wonen. Prins Floris gaat aan de kant van Voorschoten wonen. Prinses Margarita aan de kant van Wassenaar. Alle procedures die gelden binnen de gemeente Voorschoten en Wassenaar worden doorlopen. Dat geldt voor iedereen, ook voor Prins Floris en Prinses Margarita. De Prins heeft bij de gemeente Voorschoten plannen ingediend om bestaande opstallen daar te renoveren, rekening houdend met de monumentale waarde van het pand. De Prinses en haar man zullen de monumentale waarde van het Rijksmonument waar zij in willen gaan wonen in stand houden. Het gaat hier niet om de twee naoorlogse boerderijen waar recent de nodige aandacht voor is geweest.